النّعام » به معناى محل تخم گذاشتن شترمرغ است . « 1 » جديدترين نظريات مىگويند كه زمين به شكل يك كره كامل نيست ؛ بلكه بيضى شكل است . « 2 » منظور امام عليه السّلام از آرامش گرفتن درياها ، آرامش موقتى آنها است ؛ زيرا در خطبه ديگرى فرموده است : « زمين را پديد آورد و آن را بدون زحمت نگاه داشت و آن را هموار گردانيد و بدون وجود پايه‌اى بركشيد . » « 3 » شيخ هادى كاشف الغطاء در كتاب « المستدرك » به نقل از امام على عليه السّلام مىآورد : « آسمان را بدون ستون بركشيد و زمين را بر هوا و بدون پايه گسترانيد . » « 4 » ( و ردّت من نخوة بأوه و اعتلائه و شموخ أنفه و سموّ غلوائه و كعمته على كظّة جريته فهمد بعد نزقاته و لبد بعد زيفان و ثباته فلمّا سكن هيج الماء من تحت أكنافها ) امام عليه السّلام به سخن درباره درياها بازگشته و مىفرمايد كه خروش درياها آرام گرديد و زمين در جاى خويش قرار گرفت . ( فجّر ينابيع العيون من عرانين انوفها ) خداوند چشمه‌هاى آب را از قله‌هاى كوهها برون كشيد و پس از شكافته شدن چشمه‌ها ، آب در دشتها و جويها روانه گشت . ( و عدّل حركاتها بالرّاسيات من جلاميدها و ذوات الشّناخيب الشّمّ من صياخيدها فسكنت من الميدان برسوب الجبال في قطع أديمها و تغلغلها متسرّبة في جوبات خياشيمها و ركوبها أعناق سهول الأرضين و جراثيمها ) زمين با سرعتى مشخص و

--> ( 1 ) . لسان العرب : 14 / 251 ؛ مختار الصحاح : 1 / 84 . ( 2 ) . شبيه اين سخن را در تفسير تبيان : 10 / 102 ببينيد . ( 3 ) . « و أرساها على غير قرار و أقامها به غير قوائم و رفعها به غير دعائم » خطبه : 186 . ( 4 ) . المستدرك : 1 / 110 .